Casa Vicens, Palau Güell i Casa Amatller: spokojniejsze domy modernistyczne Barcelony

W 1883 roku Antoni Gaudí miał 31 lat, nie miał na koncie żadnej ważnej budowli i przyjął niewielkie zlecenie: letni dom w Gràcii — wtedy osobnym miasteczku otoczonym ogrodami warzywnymi — dla Manuela Vicensa i Montanera, maklera giełdowego i walutowego. Gaudí ukończył go w 1885 roku, a to, co zbudował, nie przypomina niczego, co robił później, ani niczego, co istniało wówczas w Barcelonie.

Casa Vicens jest w stylu mudéjar i mauretańskim: poziome pasy surowej cegły i ceramiki, wieżyczki zwieńczające narożniki, kute balustrady w kształcie liści palmowych, a przede wszystkim zielono-białe płytki z żółtą aksamitką — kwiatem, który podobno rósł na tej działce — powtarzane w panelach, które pną się po fasadzie jak gobelin. Gaudí nie wymyślił jeszcze swojej konstrukcyjnej krzywej; miał tu kolor, geometrię i powierzchnię. W środku jadalnia z malowanym roślinnym fryzem, palarnia pod sklepieniem w stylu muqarnas i galeria na pierwszym piętrze lepiej niż jakakolwiek książka wyjaśniają, skąd wzięły się Park Güell i Sagrada Família.

Dom przez ponad 130 lat pozostawał prywatną rezydencją. UNESCO dopisało go w 2005 roku do wpisu „Dzieła Antoniego Gaudíego”, a dopiero w listopadzie 2017 roku, po zakupie przez andorski bank i długiej renowacji, otwarto go jako dom-muzeum. Dlatego brakuje go w większości trzydniowych planów zwiedzania: jest otwarty od niecałej dekady i stoi przy Carrer de les Carolines, wąskiej ulicy, którą nie przejeżdża żaden autobus turystyczny. Bilet obejmuje audioprzewodnik i wystawy czasowe, a wolne miejsca na ten sam dzień zwykle się znajdują.

Dzieli ścianę z Casa Batlló, a większość ludzi robi mu zdjęcie i idzie dalej. To dom, który Josep Puig i Cadafalch przebudował w latach 1898–1900 dla Antoniego Amatllera i Costy, przemysłowca czekoladowego, fotografa amatora i kolekcjonera sztuki. Jego fasada to schodkowy szczyt inspirowany architekturą flamandzką — Puig i Cadafalch wyszedł ze środkowoeuropejskiego neogotyku — z różowymi sgraffitami, szkliwioną ceramiką i rzeźbami Eusebiego Arnaua, na których kamienne zwierzęta robią czekoladę, dmuchają szkło i fotografują: zawód i pasje właściciela, wyrzeźbione obok jego własnych drzwi.

Od sąsiadów odróżnia go wnętrze. Casa Amatller to jedyny dom w Kwartale Niezgody, który wciąż ma oryginalne wnętrza rodziny: meble Gaspara Homara, witraże w jadalni, bibliotekę, kolekcję szkła, a na najwyższym piętrze studio fotograficzne, w którym Antoni Amatller i jego córka Teresa wykonali tysiące klisz. Nie ma tu cyfrowych rekonstrukcji ani sal immersyjnych — jest po prostu mieszczański dom z 1900 roku, zostawiony takim, jaki był.

Według amatller.org piętro reprezentacyjne jest otwarte codziennie 10:00–20:00 (zamknięte 25 i 26 grudnia oraz 6 stycznia). Są zwiedzania z przewodnikiem o 10:00 po angielsku, o 11:00 po hiszpańsku i o 12:00 po katalońsku; zwiedzanie z wideoprzewodnikiem trwające około 40 minut, co pół godziny między 10:00 a 19:00; zwiedzanie studia fotograficznego w weekendowe popołudnia; zwiedzanie teatralizowane w weekendy; oraz degustacja czekolady Amatller w piątki o 18:00, według oryginalnej receptury firmy. Niektóre formaty obejmują czekoladę, inne nie, więc czytaj dokładnie, co kupujesz.

Spokojne godziny. Cały urok tych domów polega na tym, że prawie nie mają złych godzin. Mimo to: Casa Vicens jest najbardziej pusta w dni powszednie rano, zanim przyjdą wycieczki szkolne; Palau Güell zapełnia się w połowie przedpołudnia ludźmi schodzącymi z La Rambli, więc celuj w otwarcie o 10:00 albo w ostatnie dwie godziny popołudnia; a w Casa Amatller najwięcej ludzi jest około południa, gdy kolejka do Casa Batlló wylewa się na sąsiedni chodnik.

Dni. Palau Güell w poniedziałki jest zamknięty — to błąd numer jeden przy planowaniu tej trasy. Pierwsza niedziela miesiąca jest bezpłatna i, jak łatwo przewidzieć, to najbardziej zatłoczony dzień w miesiącu: unikaj jej, jeśli chcesz spokoju, a przyjdź na otwarcie, jeśli chcesz zaoszczędzić.

Najlepsze światło. Casa Vicens to budynek na poranek: ukośne słońce wydobywa relief cegieł i nasyca zielenie ceramiki. Casa Amatller i reszta Passeig de Gràcia działają odwrotnie — fasady mają popołudniowe światło i są dobrze oświetlone po zmroku. Palau Güell w ogóle nie da się sfotografować od frontu; ulica jest zbyt wąska, żeby się cofnąć. Zachowaj baterię na salę i dach.

Kto powinien sobie odpuścić. Powiedzmy wprost: jeśli to twoja pierwsza wizyta w Barcelonie i masz jeden dzień, nie przychodź tutaj. Poświęć ten dzień na Sagrada Família i Park Güell, które nie mają odpowiedników nigdzie indziej. Przy dwóch dniach dodaj Casa Batlló albo La Pedrerę. Te trzy domy są na dzień trzeci, na drugą podróż, dla podróżnych z napiętym budżetem i dla wszystkich, którzy mają dość kolejek. To też nie jest plan dla małych dzieci: żadnych projekcji, ekranów ani dachu ze smokiem — tylko meble, ceramika i cisza.

Casa Vicens. Metro Fontana (L3), pięć minut w dół ulicą Gran de Gràcia i w prawo; dobra jest też stacja Lesseps (L3). Od głównego wejścia do Parku Güell to około 15 minut pieszo w dół, co czyni to połączenie najbardziej naturalnym w ciągu dnia.

Palau Güell. Metro Liceu (L3) lub Drassanes (L3), obie stacje niecałe pięć minut pieszo. Od Liceu przechodzisz przez La Ramblę i skręcasz w Carrer Nou de la Rambla; Dzielnica Gotycka jest dokładnie po drugiej stronie deptaka.

Casa Amatller. Metro Passeig de Gràcia (L2, L3, L4), wyjście Aragó. Dom stoi pod numerem 41, ściana w ścianę z Casa Batlló, dziesięć minut pieszo od Plaça de Catalunya.

Trasa na jeden dzień, która działa. Zacznij o 10:00 w Casa Amatller, gdy na Passeig de Gràcia jest jeszcze spokojnie, a kolejka do Casa Batlló jeszcze się w pełni nie uformowała. Zejdź pieszo na Plaça de Catalunya (10 minut) i idź dalej La Ramblą do Palau Güell (kolejne 10–12 minut), z przystankiem w Boquerii, jeśli trafisz na porę obiadu. Zjedz jedną ulicę dalej, w Ravalu albo w Gòtic. Po południu pojedź linią L3 z Liceu do Fontany, do Casa Vicens; jeśli starczy ci sił, wejdź na zachód słońca w okolice Parku Güell. Razem: trzy domy, około 54 € za bilety, zero kolejek.

Dostępność. Wszystkie trzy to zabytkowe budynki ze schodami. Casa Vicens i Palau Güell mają windy i przystosowane trasy na większości ścieżki zwiedzania, z ograniczeniami na dachach i antresolach; Casa Amatller to dom z 1900 roku z ograniczeniami, jakie to oznacza. Jeśli podróżujesz z wózkiem inwalidzkim, napisz do danego domu przed wizytą — odpowiadają i dostosowują zwiedzanie.