Montjuïc w Barcelonie: co zobaczyć, zamek i jak wjechać na wzgórze

Zamek Montjuïc

Obecna twierdza pochodzi z lat 1751–1779 i jest dziełem inżyniera wojskowego Juana Martína Cermeño, wzniesionym na miejscu wcześniejszego fortu z 1640 roku. Zwiedza się fosę, bastiony i górny chodnik na wałach, skąd widać port kontenerowy, deltę Llobregat i całe miasto. W środku stała wystawa mówi o historii bez owijania w bawełnę: stąd w 1842 roku ostrzelano Barcelonę, a w fosie 15 października 1940 roku rozstrzelano prezydenta Lluísa Companysa. Miasto odzyskało teren dopiero w 2007 roku. Bilet: według ajuntament.barcelona.cat 12 € normalny i 8 € ulgowy, za darmo dla osób poniżej 16 lat, w każdą niedzielę od 15:00 i przez cały dzień w pierwszą niedzielę miesiąca. Czas: spokojne półtorej godziny. Werdykt: obowiązkowo, bardziej dla tego, co opowiada, niż dla tego, co pokazuje.

MNAC w Palau Nacional

Pałac z Wystawy 1929 roku mieści najwspanialszą na świecie kolekcję romańskiego malarstwa ściennego: całe absydy zdjęte w latach 1919–1923 z pirenejskich kościołów, by nie trafiły do zagranicznych kolekcjonerów, z Chrystusem Pantokratorem z Sant Climent de Taüll jako najważniejszym dziełem. Piętro wyżej gotyk, renesans, modernizm i sala Gaudíego. Trik: według museunacional.cat bilet podstawowy za 2 € obejmuje budynek i tarasy na dachu; bilet normalny za 12 € obejmuje kolekcję i tarasy i jest ważny przez dwa dni w ciągu miesiąca. Czas: dobre dwie godziny na sam romanizm. Zamknięte w poniedziałki. Więcej kontekstu w naszym przewodniku po muzeach Barcelony.

Fundació Joan Miró

Miró założył fundację jeszcze za życia i zlecił budynek swojemu przyjacielowi Josepowi Lluísowi Sertowi, który ukończył go w 1975 roku: białe sklepienia, zakrzywione świetliki i dziedzińce wpuszczające śródziemnomorskie światło do sal. Zobaczysz obrazy, rzeźby, gobeliny i Fontannę Rtęci Alexandra Caldera, ocaloną z Wystawy Paryskiej 1937 roku. Bilet: według fmirobcn.org 17 € online i 18 € w kasie, 11 € ulgowy i za darmo dla dzieci poniżej 12 lat. Czas: półtorej godziny. Werdykt: jedno z niewielu muzeów, w których budynek wyjaśnia to, co jest w środku.

Poble Espanyol

117 budynków odtwarzających ulice, place i zabytki z całej Hiszpanii, wzniesionych w 1929 roku po podróży badawczej po półwyspie. Dziś działa jak prawdziwe miasteczko: warsztaty rzemieślnicze, do których można wejść — dmuchanie szkła, skóra, biżuteria — muzeum Fran Daurel, restauracje i sala koncertowa. Bilet: według poble-espanyol.com 14,40 € przy rezerwacji online z wyprzedzeniem i 16 € w kasie; 9 €/10 € dla dzieci w wieku 4–12 lat i za darmo poniżej 4 lat. Czas: dwie i pół godziny. Werdykt: z dziećmi albo z zainteresowaniem rzemiosłem sprawdza się bardzo dobrze; jeśli szukasz autentycznych zabytków, wiedz, co kupujesz. Możesz zarezerwować bilet bez kolejki albo bilet łączony z audioprzewodnikiem po Montjuïc.

Pawilon Miesa van der Rohe

Pawilon Niemiecki z 1929 roku, autorstwa Ludwiga Miesa van der Rohe i Lilly Reich, rozebrano w 1930 roku i przez pięćdziesiąt lat istniał tylko na fotografiach; w latach 1983–1986 odbudowali go na pierwotnej działce Ignasi de Solà-Morales, Cristian Cirici i Fernando Ramos. To trawertynowa platforma z płaszczyznami onyksu, zielonego marmuru i szkła, basen z rzeźbą Alba Georga Kolbego, a pośrodku fotel Barcelona, zaprojektowany przez Miesa i Reich, by król Alfons XIII mógł przewodniczyć otwarciu. Bilet: według miesbcn.com 9 € normalny i 5 € ulgowy, za darmo dla osób poniżej 16 lat i w pierwszą niedzielę miesiąca. Czas: pół godziny. Zarezerwuj bilet z audioprzewodnikiem, jeśli chcesz zrozumieć, na co patrzysz.

CaixaForum i fabryka Casaramona

Dawna przędzalnia Casaramona, ukończona w 1911 roku przez Josepa Puiga i Cadafalcha, to przemysłowy modernizm z nieotynkowanej cegły: otwarte hale, wieże ciśnień i ani jednego komina, bo zasilanie było elektryczne. Przez dziesięciolecia służyła jako koszary policji konnej, a w 2002 roku otwarto ją ponownie jako centrum kultury z dużymi wystawami czasowymi. Bilet: według caixaforum.org 6 € normalny, otwarte codziennie 10:00–20:00.

Anella Olímpica

Estadi Olímpic Lluís Companys zbudowano na Wystawę 1929 roku według projektu Pere Domènecha i Roury, a na igrzyska 1992 roku wypatroszono go i przebudowano w środku, zachowując oryginalną fasadę. Obok stoi Palau Sant Jordi Araty Isozakiego (1990), którego dach zmontowano na ziemi i podniesiono podnośnikami, oraz biała wieża telekomunikacyjna Santiaga Calatravy, nachylona pod kątem 19,5° i pomyślana jako zegar słoneczny rzucający cień na Plaça d'Europa. Całość uzupełniają baseny Bernat Picornell i Muzeum Olimpijskie i Sportu im. Joana Antoniego Samarancha (6,30 € normalny, 3,90 € studenci). Werdykt: spacer wokół jest bezpłatny i dobrze pokazuje, czym był tu rok 1992.

Ogrody: Costa i Llobera, Botaniczny i inne

Na Montjuïc jest więcej ogrodów niż muzeów. Jardins de Costa i Llobera na nadmorskim zboczu to jedna z największych w Europie kolekcji kaktusów i sukulentów, kilkumetrowych, na tle portu: wstęp wolny i prawie zawsze pusto. Jardí Botànic obok stadionu prezentuje florę pięciu śródziemnomorskich stref klimatycznych świata, ułożoną według kontynentów; bilet kosztuje 3,50 €, a wstęp jest bezpłatny w niedziele od 15:00 i przez cały dzień w pierwszą niedzielę miesiąca. Na północnym zboczu są Jardins de Laribal z Font del Gat, ogrody Mossèn Cinto Verdaguer (rośliny cebulowe i lilie wodne, najpiękniejsze w marcu i kwietniu) i ogrody Joan Brossa, wszystkie bezpłatne. Jeśli to twój klimat, zajrzyj do naszego przewodnika po placach i parkach.

Magiczna Fontanna i cmentarz

U stóp schodów działa od 1929 roku Magiczna Fontanna Carlesa Buïgasa z bezpłatnym pokazem wody, światła i muzyki w sezonie, według zmiennego kalendarza i z odwołaniami z powodu wiatru lub suszy: zanim zaplanujesz wokół niej wieczór, sprawdź dni i godziny na naszej stronie o Magicznej Fontannie. A na południowym zboczu cmentarz Montjuïc (1883) to muzeum modernistycznych mauzoleów pod gołym niebem, z jedyną w Europie kolekcją karawanów konnych; wstęp jest wolny od 8:00 do 18:00, a kody QR objaśniają pomniki w czterech językach.

Cały dzień, od Plaça d'Espanya do zamku

• 9:30 · Plaça d'Espanya. Zacznij na dole, przy weneckich wieżach Ramona Reventósa, które otwierają aleję. Dziesięć minut.
• 9:45 · CaixaForum. Przejdź na lewą stronę: fabryka Casaramona otwiera się o 10:00 i o tej porze jest pusta. Godzina.
• 11:00 · Pawilon Miesa van der Rohe. Dosłownie naprzeciwko. Dłuższe pół godziny — i nie wychodź, zanim nie obejdziesz tylnego basenu.
• 11:45 · MNAC. Wjedź ruchomymi schodami. Najpierw romanizm, potem tarasy na dachu z miastem przed sobą. Dwie i pół godziny.
• 14:15 · Obiad. W kawiarni-restauracji MNAC pod kopułą albo zejdź w dwadzieścia minut do Poble-sec na ceny osiedlowe.
• 15:30 · Fundació Miró albo Poble Espanyol, zależnie od towarzystwa. Z dziećmi bez wahania Poble Espanyol. Dwie godziny.
• 17:30 · Kolejka linowa na zamek. Z Avinguda Miramar. Kilka minut bez zatrzymań z portem pod stopami.
• 18:00 · Zamek Montjuïc. Spacer po wałach, wystawa i ostatnie dobre światło nad morzem. Półtorej godziny.
• 19:45 · Zejście przez ogrody Miramar i Laribal albo kolejką linową z powrotem, jeśli nogi mają już dość. Jeśli trwa sezon Magicznej Fontanny, zakończ dzień pokazem na dole.

Pół dnia: dobrze wykorzystane cztery godziny

Wybierz jeden blok zamiast połowy każdego. Blok górny (transport i widoki): metro do Paral·lel, kolejka szynowo-linowa, kolejka linowa, zamek, a potem zejście przez ogrody Laribal do Poble-sec. Równe cztery godziny, a prawie cały wydatek to kolejka linowa. Blok dolny (1929): metro do Espanya, CaixaForum, Pawilon Miesa, MNAC z tarasami i, jeśli starczy czasu, Poble Espanyol. Tyle samo czasu, a dzięki ruchomym schodom żadnych podejść.

Przy napiętym budżecie: kolejka szynowo-linowa na bilecie T-casual, Jardins de Costa i Llobera, Mirador de l'Alcalde, podstawowy bilet do MNAC za 2 € na tarasy i zejście przez ogrody. Cały dzień na wzgórzu za cenę dwóch przejazdów metrem i kawy. Inne panoramy porównujemy w przewodniku po punktach widokowych Barcelony.

Skąd się wzięła nazwa „Montjuïc”. Są dwa wyjaśnienia i warto znać oba. Pierwsze wywodzi ją z łacińskiego Mons Iovis, „góra Jowisza”, zakładając istnienie na szczycie rzymskiej świątyni, której nigdy nie odnaleziono. Drugie odczytuje ją jako „górę Żydów”, od średniowiecznego cmentarza żydowskiego udokumentowanego na zboczu od XI wieku, z którego wydobyto ponad siedemset grobów i nagrobków z hebrajskimi inskrypcjami. Średniowieczne formy nazwy — Montjuich, Mont dels jueus — wskazują głównie na to drugie, dziś przyjmowane przez większość historyków, choć pierwsze wciąż pojawia się w przewodnikach. Żadne nie jest udowodnione ponad wszelką wątpliwość: kto sprzedaje ci jedno z nich jako rozstrzygnięte, coś ci wciska.

1929: wzgórze wymyślone w dwa lata. Montjuïc był kamieniołomem, ogródkami i budami, dopóki Wystawa Międzynarodowa 1929 roku nie zagospodarowała go w całości. Z tej operacji powstały Palau Nacional (Eugenio Cendoya, Enric Catà i Pere Domènech i Roura), Poble Espanyol — pomysł Josepa Puiga i Cadafalcha, zrealizowany przez Francesca Folguerę, Ramona Reventósa, Xaviera Noguésa i Miquela Utrilla — Magiczna Fontanna Carlesa Buïgasa, weneckie wieże, stadion i tarasowy system ogrodów Jean-Claude'a Nicolasa Forestiera i Nicolaua Marii Rubió i Tudurí. A także Pawilon Niemiecki Miesa van der Rohe, który stał osiem miesięcy, rozebrano go w 1930 roku i — wyłącznie dzięki fotografiom — stał się jednym z najbardziej wpływowych budynków XX wieku na długo przed tym, zanim ktokolwiek pomyślał o jego odbudowie.

1992: wzgórze wymyślone na nowo. Sześćdziesiąt lat później igrzyska olimpijskie znów skierowały uwagę na to wzgórze. Stadion z 1929 roku zachowano z zewnątrz i przebudowano w środku; Arata Isozaki wzniósł Palau Sant Jordi; Calatrava postawił swoją białą wieżę; a miasto wykorzystało ten moment, by otworzyć się na morze i zbudować obwodnice. To, przez co dziś spacerujesz, to w istocie trzy nałożone na siebie warstwy: twierdza wojskowa, która celowała działami w miasto, wystawa światowa, która chciała miasto pokazać, i igrzyska, które je przebudowały. Montjuïc staje się dużo ciekawszy, gdy to dostrzeżesz — każdy budynek należy do innej wizji tego, czym Barcelona miała być.